Boğazkale'nin kayalık yükseklerinde kurulan Hattuşa; Aşağı ve Yukarı Şehir, Büyükkale, sur kapıları, tapınaklar, Yazılıkaya ve çivi yazılı arşivleriyle Hitit siyasetini, inancını ve kent düzenini aynı peyzajda okutur.
Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.Çekim: 2014Fotoğraf: Bernard GagnonWikimedia Commons ↗CC BY-SA 3.0 ↗Web için kırpıldı
Konum
Boğazkale, Çorum
Kronoloji
Kalkolitik–Demir Çağı; başkent yaklaşık MÖ 1650–1180
Araştırma / koruma
UNESCO Dünya Mirası · 1986
WGS84 referansı
40.0197° N · 34.6153° E
Bilimsel kimlik
Kazı ve yürütücü kurum
1906'da başlayan sistematik Hattuşa araştırmaları, Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün Bakanlık iş birliğindeki uzun süreli Boğazköy programı içinde sürer.
✓Kurumsal ilişki, resmî proje ve kurum sayfaları üzerinden doğrulanmıştır.
01
Öne çıkan kanıtlar
01
UNESCO Dünya Mirası'na 1986'da kaydedildi
02
Sistematik kazı ve araştırma 1906'da başladı
03
Yaklaşık 7 kilometrelik savunma sistemi
04
Çivi yazılı tablet arşivleri UNESCO Dünya Belleği'nde
02
Alanı katmanlarıyla okuyun
01
Kayalık Peyzajda Başkent
Kent, Büyükkale sarp kayalığı ile Aşağı ve Yukarı Şehir arasında kurulmuştur. Sur hattı, Aslanlı Kapı, Kral Kapı ve Yerkapı yalnız savunma değil; başkentin törensel görünümünü ve topografyayla kurduğu iktidar dilini de biçimlendirir.
Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.Çekim: 2014Fotoğraf: Bernard GagnonWikimedia Commons ↗CC BY-SA 3.0 ↗Web için kırpıldı
02
Saray, Yönetim ve Arşivler
Büyükkale'deki saray alanı ile kentteki tablet arşivleri; antlaşmaları, mektupları, hukuk metinlerini, ritüelleri ve farklı dillerdeki kayıtları korur. Böylece Hitit devletinin yönetim ağı yalnız anıtlardan değil, yazılı belgelerden de izlenebilir.
Yerkapı dolgusu üzerindeki Sfenksli Kapı ve Hitit sur işçiliği.Çekim: 2016Fotoğraf: Carole RaddatoWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı
03
Tapınaklar ve Yazılıkaya
Aşağı Şehir'deki Büyük Tapınak, Yukarı Şehir'in tapınak bölgesi ve kent dışındaki Yazılıkaya kaya kutsal alanı, başkentin yoğun ritüel topografyasını oluşturur. Tanrı alayları ve kabartmalar, Hitit panteonunun imparatorluk ölçeğinde nasıl düzenlendiğini gösterir.
Aşağı Şehir'deki Büyük Tapınak kalıntıları ve yeşil taş.Çekim: 2013Fotoğraf: Murat Özsoy 1958Wikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
04
Kazı, Belgeleme ve Koruma
1906'da başlayan sistematik çalışmalar, 1931'den beri Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün uzun süreli programı içinde sürdürülür. Güncel araştırma; stratigrafi, mimari belgeleme, arkeometri, çevre verileri ve korumayı aynı saha yönetiminde birleştirir.
Hattuşa Yukarı Şehir'deki tapınak bölgesi ve Boğazkale peyzajı.Çekim: 2016Fotoğraf: Carole RaddatoWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı
05
Başkentten Sonraki Katmanlar
MÖ 12. yüzyıl başındaki siyasal çözülme kentin tek anda bütünüyle yok olduğu anlamına gelmez. Demir Çağı ve daha geç izler, başkent düzeni sona erdikten sonra Boğazkale peyzajının farklı topluluklarca yeniden kullanıldığını gösterir.
Yazılıkaya kaya kutsal alanında yürüyen On İki Tanrı kabartması.Çekim: 2001Fotoğraf: China CrisisWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.5 ↗Web için kırpıldı
Arkeoloğun Gözüyle
Sahada neye dikkat edilmeli?
◎
Alanda neye dikkat edilmeli?
Sur kapılarını tek tek değil; vadi, yamaç ve tören akslarıyla birlikte okuyun.
≋
Bu tabaka nasıl okunur?
Aşağı Şehir, Büyükkale ve Yukarı Şehir aynı anda kurulmuş tek plan değildir; farklı büyüme ve yeniden düzenleme evreleri taşır.
△
Yaygın yanlış yorum nedir?
Hattuşa'yı yalnız surlar ve kapılarla temsil etmek, arşivleri, tapınakları ve Yazılıkaya'yı görünmez kılar.
Bu kutular kişisel bir buluntu iddiası değildir; yayımlanmış arkeolojik bağlama dayanan saha okuma sorularıdır. Ersin İğde'nin doğrulanabilir özgün saha gözlemleri ayrıca işaretlenerek eklenir.
Saha modu
Dosyayı ziyaret öncesi hazırlayın
Sayfayı çevrimdışı saklayın, koordinatı açın, kontrol listesini işaretleyin ve kişisel notlarınızı yalnız bu cihazda tutun.
Notlar sunucuya gönderilmez; yalnızca bu tarayıcının yerel alanında saklanır.
✦
Neden önemli?
Hattuşa
Hattuşa, anıtsal kent planı, kutsal peyzaj ve devlet arşivini bir araya getirerek Hitit İmparatorluğu'nu hem maddi hem yazılı kanıtla okuyabildiğimiz temel merkezdir.
Haftalık güncellik sistemi
Başkent dosyası eklendi
Konum, kazı tarihi, UNESCO kapsamı ve kurumsal yürütücülük DAI ile Dünya Mirası kayıtları üzerinden eşleştirildi.
