ArkeoExpo
← Bilgi Köşesi girişine dön

Bilgi Köşesi · Arkeoloji

Arkeoloji

Türkiye'nin seçili kazı alanlarını kronoloji, kazı yöntemi, buluntular, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla ayrıntılı dosyalar üzerinden inceleyin.

Haritada keşfet ↓Döneme göre inceleKazı dosyalarını karşılaştır ↘
9
Alan dosyası
4
Kronolojik bant
3
Yayın dili
Küçükçekmece lagünü ve Marmara bağlantısına kuşbakışı; liman ve dolaşım bağlamı.01Bathonea
Fotoğraf ve lisans: qwesy qwesy · CC BY 3.0 ↗
Troia'daki megaron kalıntıları ve koruyucu örtü, Hisarlık.02Troia
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.03Pergamon
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.04Efes
Fotoğraf ve lisans: Warren LeMay · CC BY-SA 2.0 ↗
Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.05Taş Tepeler
Fotoğraf ve lisans: Campels · CC0 1.0 ↗
Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.06Hattuşa
Fotoğraf ve lisans: Bernard Gagnon · CC BY-SA 3.0 ↗
Šarišša'nın açığa çıkarılan yapı planı ve çevresindeki yayla peyzajı.07Šarišša (Sarissa)
Fotoğraf ve lisans: Panegyrics of Granovetter · CC BY-SA 2.0 ↗
Kayalıpınar'da Hitit dönemine ait taş temeller ve anıtsal mimari kalıntıları.08Šamuha (Samuha)
Fotoğraf ve lisans: Ingeborg Simon · CC BY-SA 3.0 ↗
Oymaağaç Höyük'teki kazı alanı; antik Nerik ile özdeşleştirilen yerleşim.09Nerik
Fotoğraf ve lisans: Ingeborg Simon · CC BY-SA 3.0 ↗
Hızlı Geçişİhracat RehberiPazardan teslimata uygulamalı yol haritası
Hazırlayan: Ersin İğdeSon editoryal kontrol: 3 Ağustos 2026Yazar ve yöntem bilgisi →

Her alanı yalnızca bir ören yeri olarak değil; kronoloji, kazı yöntemi, ticaret ağları, inanç, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla okuyun.

9 araştırma dosyası
Kazı alanlarını filtrele9 / 9
Döneme göre filtrele

Coğrafi okuma

Alanları doğru bağlamında görün

Dokuz dosyayı doğrulanmış WGS84 referans noktalarıyla karşılaştırın. Bir alan seçtiğinizde harita, kronoloji ve araştırma dosyası birlikte güncellenir.

Harita altlığı Natural Earth ülke geometrisinden sadeleştirilmiştir. Noktalar WGS84 koordinat sistemiyle yerleştirilmiştir.

Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.
Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.Çekim: 2014Fotoğraf: Bernard GagnonWikimedia Commons ↗CC BY-SA 3.0 ↗Web için kırpıldı

Seçili araştırma dosyası

Hattuşa

Hitit İmparatorluğu'nun başkenti ve arşiv kenti

8 dakikalık okuma

Boğazkale'nin kayalık yükseklerinde kurulan Hattuşa; Aşağı ve Yukarı Şehir, Büyükkale, sur kapıları, tapınaklar, Yazılıkaya ve çivi yazılı arşivleriyle Hitit siyasetini, inancını ve kent düzenini aynı peyzajda okutur.

Alan Profili
Boğazkale, Çorum
Referans konumu
40.0197° N · 34.6153° E
Kronoloji
Kalkolitik–Demir Çağı; başkent yaklaşık MÖ 1650–1180
Koruma / araştırma
UNESCO Dünya Mirası · 1986

Bilimsel kimlik

Kazı ve yürütücü kurum

1906'da başlayan sistematik Hattuşa araştırmaları, Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün Bakanlık iş birliğindeki uzun süreli Boğazköy programı içinde sürer.

Kazı / program kimliği
Boğazköy–Hattuşa KazılarıResmî kaynağı aç Bilimsel yürütücü
Alman Arkeoloji Enstitüsü · İstanbulResmî kaynağı aç

Kurumsal ilişki, resmî proje ve kurum sayfaları üzerinden doğrulanmıştır.

Tam alan dosyasını aç →↓Saha dosyasıPDF · Türkçe

02

Karşılaştırmalı okuma

Kazı alanlarını yan yana inceleyin

İki veya üç alan seçin; kronoloji, yerleşim, mimari, ekonomi, buluntular, kazı yöntemi ve korumayı aynı çerçevede okuyun.

2/3 · En fazla 3 alan
01

Bathonea

Antik liman ve çok katmanlı yerleşim
Konum
Küçükçekmece Gölü, İstanbul
Kronoloji
Epipaleolitik–Osmanlı
Yerleşim türü
Liman ve lagün yerleşimi
Mimari
Liman, su yapıları, işlikler ve bazilikal yapılar
Ekonomi
Kıyı dolaşımı, üretim, gıda işleme ve bölgesel ticaret
Önemli buluntular
Taş eserler, seramikler, üretim ve su sistemlerine ait kanıtlar
Kazı yöntemi
Havza ölçekli yüzey araştırması, stratigrafik kazı ve çevresel veri
Koruma durumu
Aktif kazı; lagün ve kentleşme baskısı birlikte izleniyor
02

Troia

Anadolu ile Ege arasında 4.000 yıllık köprü
Konum
Hisarlık, Çanakkale
Kronoloji
Tunç Çağı–Roma
Yerleşim türü
Savunmalı höyük-kent
Mimari
Üst üste surlar, kapılar, megaronlar, rampa ve kutsal alanlar
Ekonomi
Boğaz geçişleri, Ege–Anadolu dolaşımı ve bölgesel üretim
Önemli buluntular
Tunç Çağı mimari evreleri, seramikler ve savunma sistemleri
Kazı yöntemi
Mikrostratigrafi, yapı evreleri, jeofizik ve koruma odaklı kazı
Koruma durumu
UNESCO alanı; yoğun ziyaret, eski kazı tahribatı ve koruma birlikte yönetiliyor

03

Zamansal bağlam

Tek bir çizgi değil, katmanlı bir kronoloji

Her alanın en güçlü araştırma evrelerini karşılaştırın. Dönem filtresi haritadaki alanları da aynı anda daraltır.

  1. 01
    MÖ 10.–7. binyılYerleşik yaşamın ilk deneyleri
  2. 02
    MÖ 3.–2. binyılTunç Çağı kentleri ve ağlar
  3. 03
    MÖ 4.–1. yüzyılHelenistik krallıklar ve kentleşme
  4. 04
    MS 1.–7. yüzyılRoma ve Geç Antik dönüşüm
  5. 05
    MS 7.–19. yüzyılBizans ve Osmanlı katmanları

04

Buluntu Atlası · İlk kayıtlar

Nesneyi bağlamından ayırmadan inceleyin

Her kayıt; nesne veya mimari öğeyi malzeme, tarih, buluntu bağlamı, güncel konum, bilgi kaynağı ve görsel lisansıyla ilişkilendirir.

Envanter numarası veya kesin tabaka bilgisi açık kaynakta doğrulanamadığında bu durum kayıtta özellikle belirtilir.

05

Arkeoloji veri tabanı · Sürüm 1.1

Dokuz dosya, ortak ve genişletilebilir veri modeli

İl, koordinat, dönem, alan türü, araştırma kurumu, kazı/koruma durumu, UNESCO bilgisi, güncelleme tarihi ve resmî kaynak aynı kayıtta tutulur.

JSON veri setini indir ↓JSON · UTF-8 · 9 records
Dosyaİl / bölgeKoordinatDönemAlan türüKurumDurumUNESCOSon güncellemeResmî kaynak
Bathonea ↗İstanbul · Marmara41.021° N · 28.718° EEpipaleolitik–OsmanlıYerleşim / höyükKocaeli Üniversitesi bilimsel başkanlığıAktif kazı alanıUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗
Troia ↗Çanakkale · Kuzey Ege39.958° N · 26.239° ETunç Çağı–RomaYerleşim / höyükT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / Troya MüzesiUNESCO Dünya Mirası · 1998Dünya Mirası · 1998Resmî kaynak ↗
Pergamon ↗İzmir · Ege39.133° N · 27.185° EHelenistik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAlman Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2014Dünya Mirası · 2014Resmî kaynak ↗
Efes ↗İzmir · Ege37.939° N · 27.341° ENeolitik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAvusturya Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2015Dünya Mirası · 2015Resmî kaynak ↗
Taş Tepeler ↗Şanlıurfa · Güneydoğu AnadoluŞanlıurfa bölgesel odakYaklaşık MÖ 9600–8000Bölgesel araştırma ağıTaş Tepeler Projesi / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıÇok alanlı araştırma programıGöbeklitepe Dünya Mirası · 2018; programın tamamı değilResmî kaynak ↗
Hattuşa ↗Çorum · İç Anadolu40.0197° N · 34.6153° EKalkolitik–Demir Çağı; başkent yaklaşık MÖ 1650–1180Kent / kültürel peyzajAlman Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 1986Dünya Mirası · 1986Resmî kaynak ↗
Šarišša (Sarissa) ↗Sivas · İç Anadolu39.3083° N · 36.9097° EMÖ 16.–13. yüzyıllar; Demir Çağı katmanlarıYerleşim / höyükPhilipps-Universität Marburg / Sivas Müzesi1992'den beri araştırma programıUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗
Šamuha (Samuha) ↗Sivas · İç Anadolu39.6197° N · 36.5282° EKalkolitik–Roma; özellikle Orta ve Geç Tunç ÇağıYerleşim / höyükKoç Üniversitesi / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıAktif kazı · 2022'den beri yeni dönemUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗
Nerik ↗Samsun · Karadeniz41.2076° N · 35.4299° EKalkolitik–Orta Çağ; özellikle Orta ve Geç Tunç ÇağıYerleşim / höyükOymaağaç Höyük–Nerik Kazı Projesi / üniversitelerarası ekipAktif kazı · 2007'den beriUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗

04

Araştırma dosyası

Öne çıkan kanıtlar

01

UNESCO Dünya Mirası'na 1986'da kaydedildi

02

Sistematik kazı ve araştırma 1906'da başladı

03

Yaklaşık 7 kilometrelik savunma sistemi

04

Çivi yazılı tablet arşivleri UNESCO Dünya Belleği'nde

05

Alan notu

Katman katman alan okuması

  1. 01

    Kayalık Peyzajda Başkent

    Kent, Büyükkale sarp kayalığı ile Aşağı ve Yukarı Şehir arasında kurulmuştur. Sur hattı, Aslanlı Kapı, Kral Kapı ve Yerkapı yalnız savunma değil; başkentin törensel görünümünü ve topografyayla kurduğu iktidar dilini de biçimlendirir.

    Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.
    Hattuşa Aslanlı Kapı; kentin güneybatı sur hattındaki anıtsal giriş.Çekim: 2014Fotoğraf: Bernard GagnonWikimedia Commons ↗CC BY-SA 3.0 ↗Web için kırpıldı
  2. 02

    Saray, Yönetim ve Arşivler

    Büyükkale'deki saray alanı ile kentteki tablet arşivleri; antlaşmaları, mektupları, hukuk metinlerini, ritüelleri ve farklı dillerdeki kayıtları korur. Böylece Hitit devletinin yönetim ağı yalnız anıtlardan değil, yazılı belgelerden de izlenebilir.

    Yerkapı dolgusu üzerindeki Sfenksli Kapı ve Hitit sur işçiliği.
    Yerkapı dolgusu üzerindeki Sfenksli Kapı ve Hitit sur işçiliği.Çekim: 2016Fotoğraf: Carole RaddatoWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı
  3. 03

    Tapınaklar ve Yazılıkaya

    Aşağı Şehir'deki Büyük Tapınak, Yukarı Şehir'in tapınak bölgesi ve kent dışındaki Yazılıkaya kaya kutsal alanı, başkentin yoğun ritüel topografyasını oluşturur. Tanrı alayları ve kabartmalar, Hitit panteonunun imparatorluk ölçeğinde nasıl düzenlendiğini gösterir.

    Aşağı Şehir'deki Büyük Tapınak kalıntıları ve yeşil taş.
    Aşağı Şehir'deki Büyük Tapınak kalıntıları ve yeşil taş.Çekim: 2013Fotoğraf: Murat Özsoy 1958Wikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  4. 04

    Kazı, Belgeleme ve Koruma

    1906'da başlayan sistematik çalışmalar, 1931'den beri Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün uzun süreli programı içinde sürdürülür. Güncel araştırma; stratigrafi, mimari belgeleme, arkeometri, çevre verileri ve korumayı aynı saha yönetiminde birleştirir.

    Hattuşa Yukarı Şehir'deki tapınak bölgesi ve Boğazkale peyzajı.
    Hattuşa Yukarı Şehir'deki tapınak bölgesi ve Boğazkale peyzajı.Çekim: 2016Fotoğraf: Carole RaddatoWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı
  5. 05

    Başkentten Sonraki Katmanlar

    MÖ 12. yüzyıl başındaki siyasal çözülme kentin tek anda bütünüyle yok olduğu anlamına gelmez. Demir Çağı ve daha geç izler, başkent düzeni sona erdikten sonra Boğazkale peyzajının farklı topluluklarca yeniden kullanıldığını gösterir.

    Yazılıkaya kaya kutsal alanında yürüyen On İki Tanrı kabartması.
    Yazılıkaya kaya kutsal alanında yürüyen On İki Tanrı kabartması.Çekim: 2001Fotoğraf: China CrisisWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.5 ↗Web için kırpıldı

Kaynaklar ve ileri okuma

Hattuşa

Editoryal metin resmî kurum, kazı ekibi ve Dünya Mirası kaynakları üzerinden kontrol edilmiştir.

Dünya Mirası kaydıUNESCO – Hattuşa ↗
Resmî kurum / projeAlman Arkeoloji Enstitüsü – Hattuşa Projesi ↗
Resmî kurum / projeDAI – Büyük Tapınak Araştırması ↗

Bir arkeoloji veya kültürel miras projesi geliştirelim

Kazı, müze, kültür rotası veya ortak yayın fikrinizi kaynaklı bir editoryal çalışmaya dönüştürelim.

İş Birliğini Görüşelim →