ArkeoExpo
← Bilgi Köşesi girişine dön

Bilgi Köşesi · Arkeoloji

Arkeoloji

Türkiye'nin seçili kazı alanlarını kronoloji, kazı yöntemi, buluntular, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla ayrıntılı dosyalar üzerinden inceleyin.

Haritada keşfet ↓Döneme göre inceleKazı dosyalarını karşılaştır ↘
5
Alan dosyası
4
Kronolojik bant
3
Yayın dili
Küçükçekmece lagünü ve Marmara bağlantısına kuşbakışı; liman ve dolaşım bağlamı.01Bathonea
Fotoğraf ve lisans: qwesy qwesy · CC BY 3.0 ↗
Troia'daki megaron kalıntıları ve koruyucu örtü, Hisarlık.02Troia
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.03Pergamon
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.04Efes
Fotoğraf ve lisans: Warren LeMay · CC BY-SA 2.0 ↗
Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.05Taş Tepeler
Fotoğraf ve lisans: Campels · CC0 1.0 ↗
Hızlı Geçişİhracat RehberiPazardan teslimata uygulamalı yol haritası
Hazırlayan: Ersin İğdeSon editoryal kontrol: 24 Temmuz 2026Yazar ve yöntem bilgisi →

Her alanı yalnızca bir ören yeri olarak değil; kronoloji, kazı yöntemi, ticaret ağları, inanç, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla okuyun.

5 araştırma dosyası
Kazı alanlarını filtrele5 / 5
Döneme göre filtrele

Coğrafi okuma

Alanları doğru bağlamında görün

Beş dosyayı doğrulanmış WGS84 referans noktalarıyla karşılaştırın. Bir alan seçtiğinizde harita, kronoloji ve araştırma dosyası birlikte güncellenir.

Harita altlığı Natural Earth ülke geometrisinden sadeleştirilmiştir. Noktalar WGS84 koordinat sistemiyle yerleştirilmiştir.

Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.
Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.Çekim: 2023Fotoğraf: Warren LeMayWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı

Seçili araştırma dosyası

Efes

Liman, hac ve imparatorluk metropolü

8 dakikalık okuma

Kaystros'un eski haliç çevresinde gelişen Efes, kıyı çizgisinin değişimine göre taşınan limanları, Roma dönemi anıtları, Artemis kültü ve erken Hristiyanlık mirasıyla uzun süreli bir yerleşim sistemi sunar.

Alan Profili
Selçuk, İzmir
Referans konumu
37.939° N · 27.341° E
Kronoloji
Neolitik–Osmanlı
Koruma / araştırma
UNESCO Dünya Mirası · 2015

Bilimsel kimlik

Kazı ve yürütücü kurum

Efes'teki Avusturya kazılarını, ÖAW bünyesindeki Avusturya Arkeoloji Enstitüsü yürütür; güncel kazı başkanı Martin Steskal'dır.

Kazı / program kimliği
Efes KazılarıResmî kaynağı aç Bilimsel yürütücü
Avusturya Arkeoloji Enstitüsü · ÖAWResmî kaynağı aç

Kurumsal ilişki, resmî proje ve kurum sayfaları üzerinden doğrulanmıştır.

Tam alan dosyasını aç →↓Saha dosyasıPDF · Türkçe

02

Karşılaştırmalı okuma

Kazı alanlarını yan yana inceleyin

İki veya üç alan seçin; kronoloji, yerleşim, mimari, ekonomi, buluntular, kazı yöntemi ve korumayı aynı çerçevede okuyun.

2/3 · En fazla 3 alan
01

Bathonea

Antik liman ve çok katmanlı yerleşim
Konum
Küçükçekmece Gölü, İstanbul
Kronoloji
Epipaleolitik–Osmanlı
Yerleşim türü
Liman ve lagün yerleşimi
Mimari
Liman, su yapıları, işlikler ve bazilikal yapılar
Ekonomi
Kıyı dolaşımı, üretim, gıda işleme ve bölgesel ticaret
Önemli buluntular
Taş eserler, seramikler, üretim ve su sistemlerine ait kanıtlar
Kazı yöntemi
Havza ölçekli yüzey araştırması, stratigrafik kazı ve çevresel veri
Koruma durumu
Aktif kazı; lagün ve kentleşme baskısı birlikte izleniyor
02

Troia

Anadolu ile Ege arasında 4.000 yıllık köprü
Konum
Hisarlık, Çanakkale
Kronoloji
Tunç Çağı–Roma
Yerleşim türü
Savunmalı höyük-kent
Mimari
Üst üste surlar, kapılar, megaronlar, rampa ve kutsal alanlar
Ekonomi
Boğaz geçişleri, Ege–Anadolu dolaşımı ve bölgesel üretim
Önemli buluntular
Tunç Çağı mimari evreleri, seramikler ve savunma sistemleri
Kazı yöntemi
Mikrostratigrafi, yapı evreleri, jeofizik ve koruma odaklı kazı
Koruma durumu
UNESCO alanı; yoğun ziyaret, eski kazı tahribatı ve koruma birlikte yönetiliyor

03

Zamansal bağlam

Tek bir çizgi değil, katmanlı bir kronoloji

Her alanın en güçlü araştırma evrelerini karşılaştırın. Dönem filtresi haritadaki alanları da aynı anda daraltır.

  1. 01
    MÖ 10.–7. binyılYerleşik yaşamın ilk deneyleri
  2. 02
    MÖ 3.–2. binyılTunç Çağı kentleri ve ağlar
  3. 03
    MÖ 4.–1. yüzyılHelenistik krallıklar ve kentleşme
  4. 04
    MS 1.–7. yüzyılRoma ve Geç Antik dönüşüm
  5. 05
    MS 7.–19. yüzyılBizans ve Osmanlı katmanları

04

Buluntu Atlası · İlk kayıtlar

Nesneyi bağlamından ayırmadan inceleyin

Her kayıt; nesne veya mimari öğeyi malzeme, tarih, buluntu bağlamı, güncel konum, bilgi kaynağı ve görsel lisansıyla ilişkilendirir.

Envanter numarası veya kesin tabaka bilgisi açık kaynakta doğrulanamadığında bu durum kayıtta özellikle belirtilir.

05

Arkeoloji veri tabanı · Sürüm 1.0

Beş dosya, ortak ve genişletilebilir veri modeli

İl, koordinat, dönem, alan türü, araştırma kurumu, kazı/koruma durumu, UNESCO bilgisi, güncelleme tarihi ve resmî kaynak aynı kayıtta tutulur.

JSON veri setini indir ↓JSON · UTF-8 · 5 records
Dosyaİl / bölgeKoordinatDönemAlan türüKurumDurumUNESCOSon güncellemeResmî kaynak
Bathonea ↗İstanbul · Marmara41.021° N · 28.718° EEpipaleolitik–OsmanlıYerleşim / höyükKocaeli Üniversitesi bilimsel başkanlığıAktif kazı alanıUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗
Troia ↗Çanakkale · Kuzey Ege39.958° N · 26.239° ETunç Çağı–RomaYerleşim / höyükT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / Troya MüzesiUNESCO Dünya Mirası · 1998Dünya Mirası · 1998Resmî kaynak ↗
Pergamon ↗İzmir · Ege39.133° N · 27.185° EHelenistik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAlman Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2014Dünya Mirası · 2014Resmî kaynak ↗
Efes ↗İzmir · Ege37.939° N · 27.341° ENeolitik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAvusturya Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2015Dünya Mirası · 2015Resmî kaynak ↗
Taş Tepeler ↗Şanlıurfa · Güneydoğu AnadoluŞanlıurfa bölgesel odakYaklaşık MÖ 9600–8000Bölgesel araştırma ağıTaş Tepeler Projesi / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıÇok alanlı araştırma programıGöbeklitepe Dünya Mirası · 2018; programın tamamı değilResmî kaynak ↗

04

Araştırma dosyası

Öne çıkan kanıtlar

01

UNESCO'ya 2015'te kaydedildi

02

Geçmişi MÖ 7. binyıla uzanıyor

03

Roma döneminde Asya eyaletinin başkenti

04

Artemis ve Hristiyan hac merkezleri

05

Alan notu

Katman katman alan okuması

  1. 01

    Kıyı Çizgisi ve Limanlar

    Nehir birikintileri kıyıyı batıya taşıdıkça yerleşim ve limanlar da konum değiştirdi. Deniz kanalı ve liman havzası, Efes'i çevresel değişimin kent planını doğrudan biçimlendirdiği seçkin bir Roma liman şehri yapar.

    Efes'te antik limana uzanan Arkadiane Caddesi ve çevresindeki peyzaj.
    Efes'te antik limana uzanan Arkadiane Caddesi ve çevresindeki peyzaj.Çekim: 2023Fotoğraf: Warren LeMayWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı
  2. 02

    Roma Metropolü

    Celsus Kütüphanesi, Büyük Tiyatro, Yamaç Evler, agoralar ve tören caddeleri; yönetim, ticaret, eğitim ve seçkinlerin gündelik yaşamını aynı kentsel omurgada görünür kılar.

    Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.
    Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.Çekim: 2023Fotoğraf: Warren LeMayWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı
  3. 03

    Artemis ve Hac

    Anadolu'nun ana tanrıça gelenekleriyle birleşen Artemis kültü, antik dünyanın Yedi Harikası'ndan biri sayılan Artemision çevresinde Akdeniz ölçeğinde bir hac ve ekonomi yarattı.

    Efes Artemisionu'nda taş temel ve duvar kalıntılarının 2026 görünümü.
    Efes Artemisionu'nda taş temel ve duvar kalıntılarının 2026 görünümü.Çekim: 2026Fotoğraf: Satırdan KahramanWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  4. 04

    Erken Hristiyanlık

    Meryem Kilisesi, Ayasuluk'taki Aziz Yuhanna Bazilikası ve 431 ile 449'daki konsiller Efes'in Hristiyanlık tarihindeki belirleyici rolünü gösterir. Hac geleneği şehir küçüldükten sonra da devam etti.

    Ayasuluk'taki Aziz Yuhanna Bazilikası'nda korunmuş duvar resmi ayrıntısı.
    Ayasuluk'taki Aziz Yuhanna Bazilikası'nda korunmuş duvar resmi ayrıntısı.Çekim: 2024Fotoğraf: Satırdan KahramanWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  5. 05

    Kazı ve Koruma

    Yaklaşık 150 yıllık kazı ve koruma çalışmaları yalnız anıtları değil, konutları, yazıtları, su sistemlerini ve değişen liman peyzajını belgeledi. Güncel koruma, yoğun ziyaret ile hassas kalıntılar arasında denge kurar.

    Efes ören yerinde anıtsal kalıntılar ve yoğun ziyaretçi akışı.
    Efes ören yerinde anıtsal kalıntılar ve yoğun ziyaretçi akışı.Çekim: 2023Fotoğraf: Warren LeMayWikimedia Commons ↗CC BY-SA 2.0 ↗Web için kırpıldı

Kaynaklar ve ileri okuma

Efes

Editoryal metin resmî kurum, kazı ekibi ve Dünya Mirası kaynakları üzerinden kontrol edilmiştir.

Dünya Mirası kaydıUNESCO – Ephesus ↗

Bir arkeoloji veya kültürel miras projesi geliştirelim

Kazı, müze, kültür rotası veya ortak yayın fikrinizi kaynaklı bir editoryal çalışmaya dönüştürelim.

İş Birliğini Görüşelim →