ArkeoExpo
← Bilgi Köşesi girişine dön

Bilgi Köşesi · Arkeoloji

Arkeoloji

Türkiye'nin seçili kazı alanlarını kronoloji, kazı yöntemi, buluntular, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla ayrıntılı dosyalar üzerinden inceleyin.

Haritada keşfet ↓Döneme göre inceleKazı dosyalarını karşılaştır ↘
5
Alan dosyası
4
Kronolojik bant
3
Yayın dili
Küçükçekmece lagünü ve Marmara bağlantısına kuşbakışı; liman ve dolaşım bağlamı.01Bathonea
Fotoğraf ve lisans: qwesy qwesy · CC BY 3.0 ↗
Troia'daki megaron kalıntıları ve koruyucu örtü, Hisarlık.02Troia
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.03Pergamon
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.04Efes
Fotoğraf ve lisans: Warren LeMay · CC BY-SA 2.0 ↗
Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.05Taş Tepeler
Fotoğraf ve lisans: Campels · CC0 1.0 ↗
Hızlı Geçişİhracat RehberiPazardan teslimata uygulamalı yol haritası
Hazırlayan: Ersin İğdeSon editoryal kontrol: 24 Temmuz 2026Yazar ve yöntem bilgisi →

Her alanı yalnızca bir ören yeri olarak değil; kronoloji, kazı yöntemi, ticaret ağları, inanç, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla okuyun.

5 araştırma dosyası
Kazı alanlarını filtrele5 / 5
Döneme göre filtrele

Coğrafi okuma

Alanları doğru bağlamında görün

Beş dosyayı doğrulanmış WGS84 referans noktalarıyla karşılaştırın. Bir alan seçtiğinizde harita, kronoloji ve araştırma dosyası birlikte güncellenir.

Harita altlığı Natural Earth ülke geometrisinden sadeleştirilmiştir. Noktalar WGS84 koordinat sistemiyle yerleştirilmiştir.

Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.
Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.Çekim: 2025Fotoğraf: Giorgio GaleottiWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı

Seçili araştırma dosyası

Pergamon

Helenistik başkent ve çok katmanlı kültürel peyzaj

8 dakikalık okuma

Bakırçay Ovası'na hâkim akropol, Attalos Hanedanı'nın başkenti ve antik dünyanın önemli öğrenim merkezlerinden biriydi. UNESCO alanı; akropol, Asklepieion, kutsal alanlar, tümülüsler ve yaşayan Bergama'yı tek peyzaj olarak ele alır.

Alan Profili
Bergama, İzmir
Referans konumu
39.133° N · 27.185° E
Kronoloji
Helenistik–Osmanlı
Koruma / araştırma
UNESCO Dünya Mirası · 2014

Bilimsel kimlik

Kazı ve yürütücü kurum

Pergamon kazısı, Alman Arkeoloji Enstitüsü İstanbul Şubesi'nin uzun soluklu araştırma programıdır.

Kazı / program kimliği
Pergamon KazısıResmî kaynağı aç Bilimsel yürütücü
Alman Arkeoloji Enstitüsü · İstanbulResmî kaynağı aç

Kurumsal ilişki, resmî proje ve kurum sayfaları üzerinden doğrulanmıştır.

Tam alan dosyasını aç →↓Saha dosyasıPDF · Türkçe

02

Karşılaştırmalı okuma

Kazı alanlarını yan yana inceleyin

İki veya üç alan seçin; kronoloji, yerleşim, mimari, ekonomi, buluntular, kazı yöntemi ve korumayı aynı çerçevede okuyun.

2/3 · En fazla 3 alan
01

Bathonea

Antik liman ve çok katmanlı yerleşim
Konum
Küçükçekmece Gölü, İstanbul
Kronoloji
Epipaleolitik–Osmanlı
Yerleşim türü
Liman ve lagün yerleşimi
Mimari
Liman, su yapıları, işlikler ve bazilikal yapılar
Ekonomi
Kıyı dolaşımı, üretim, gıda işleme ve bölgesel ticaret
Önemli buluntular
Taş eserler, seramikler, üretim ve su sistemlerine ait kanıtlar
Kazı yöntemi
Havza ölçekli yüzey araştırması, stratigrafik kazı ve çevresel veri
Koruma durumu
Aktif kazı; lagün ve kentleşme baskısı birlikte izleniyor
02

Troia

Anadolu ile Ege arasında 4.000 yıllık köprü
Konum
Hisarlık, Çanakkale
Kronoloji
Tunç Çağı–Roma
Yerleşim türü
Savunmalı höyük-kent
Mimari
Üst üste surlar, kapılar, megaronlar, rampa ve kutsal alanlar
Ekonomi
Boğaz geçişleri, Ege–Anadolu dolaşımı ve bölgesel üretim
Önemli buluntular
Tunç Çağı mimari evreleri, seramikler ve savunma sistemleri
Kazı yöntemi
Mikrostratigrafi, yapı evreleri, jeofizik ve koruma odaklı kazı
Koruma durumu
UNESCO alanı; yoğun ziyaret, eski kazı tahribatı ve koruma birlikte yönetiliyor

03

Zamansal bağlam

Tek bir çizgi değil, katmanlı bir kronoloji

Her alanın en güçlü araştırma evrelerini karşılaştırın. Dönem filtresi haritadaki alanları da aynı anda daraltır.

  1. 01
    MÖ 10.–7. binyılYerleşik yaşamın ilk deneyleri
  2. 02
    MÖ 3.–2. binyılTunç Çağı kentleri ve ağlar
  3. 03
    MÖ 4.–1. yüzyılHelenistik krallıklar ve kentleşme
  4. 04
    MS 1.–7. yüzyılRoma ve Geç Antik dönüşüm
  5. 05
    MS 7.–19. yüzyılBizans ve Osmanlı katmanları

04

Buluntu Atlası · İlk kayıtlar

Nesneyi bağlamından ayırmadan inceleyin

Her kayıt; nesne veya mimari öğeyi malzeme, tarih, buluntu bağlamı, güncel konum, bilgi kaynağı ve görsel lisansıyla ilişkilendirir.

Envanter numarası veya kesin tabaka bilgisi açık kaynakta doğrulanamadığında bu durum kayıtta özellikle belirtilir.

05

Arkeoloji veri tabanı · Sürüm 1.0

Beş dosya, ortak ve genişletilebilir veri modeli

İl, koordinat, dönem, alan türü, araştırma kurumu, kazı/koruma durumu, UNESCO bilgisi, güncelleme tarihi ve resmî kaynak aynı kayıtta tutulur.

JSON veri setini indir ↓JSON · UTF-8 · 5 records
Dosyaİl / bölgeKoordinatDönemAlan türüKurumDurumUNESCOSon güncellemeResmî kaynak
Bathonea ↗İstanbul · Marmara41.021° N · 28.718° EEpipaleolitik–OsmanlıYerleşim / höyükKocaeli Üniversitesi bilimsel başkanlığıAktif kazı alanıUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗
Troia ↗Çanakkale · Kuzey Ege39.958° N · 26.239° ETunç Çağı–RomaYerleşim / höyükT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / Troya MüzesiUNESCO Dünya Mirası · 1998Dünya Mirası · 1998Resmî kaynak ↗
Pergamon ↗İzmir · Ege39.133° N · 27.185° EHelenistik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAlman Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2014Dünya Mirası · 2014Resmî kaynak ↗
Efes ↗İzmir · Ege37.939° N · 27.341° ENeolitik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAvusturya Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2015Dünya Mirası · 2015Resmî kaynak ↗
Taş Tepeler ↗Şanlıurfa · Güneydoğu AnadoluŞanlıurfa bölgesel odakYaklaşık MÖ 9600–8000Bölgesel araştırma ağıTaş Tepeler Projesi / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıÇok alanlı araştırma programıGöbeklitepe Dünya Mirası · 2018; programın tamamı değilResmî kaynak ↗

04

Araştırma dosyası

Öne çıkan kanıtlar

01

UNESCO'ya 2014'te kaydedildi

02

Attalos Hanedanı'nın başkenti

03

Önemli sağlık merkezi: Asklepieion

04

Helenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı katmanları

05

Alan notu

Katman katman alan okuması

  1. 01

    Topografyayla Kurulan Başkent

    Pergamon'un teraslara yerleştirilmiş tapınakları, stoaları, sarayları, tiyatrosu ve kütüphanesi doğal yamacı anıtsal bir sahneye dönüştürür. Kent planı, Helenistik iktidarın ovadan görülen mimari ifadesidir.

    Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.
    Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.Çekim: 2025Fotoğraf: Giorgio GaleottiWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  2. 02

    Bilgi, Tıp ve Galen

    Kütüphane ve bilim çevresi Pergamon'u antik dünyanın öğrenim merkezlerinden biri yaptı. Asklepieion'da tedavi, din ve gözlem bir aradaydı; hekim Galen'in Pergamon bağlantısı kentin tıp tarihindeki yerini güçlendirdi.

    Pergamon Asklepieionu'nda sütunlu alan; antik sağlık merkezinin günümüzdeki görünümü.
    Pergamon Asklepieionu'nda sütunlu alan; antik sağlık merkezinin günümüzdeki görünümü.Çekim: 2021Fotoğraf: AyratayratWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  3. 03

    Çok Katmanlı Peyzaj

    Roma dönemi Serapis Tapınağı, Bizans yapıları, Osmanlı çarşıları, hamamları ve camileri modern Bergama'yla iç içedir. UNESCO değeri, tek bir dönemin anıtından çok bu uzun süreli dönüşümün bütününde yatar.

    Pergamon Akropolü'nden Bergama ve Bakırçay Ovası'na bakış.
    Pergamon Akropolü'nden Bergama ve Bakırçay Ovası'na bakış.Çekim: 2025Fotoğraf: Giorgio GaleottiWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  4. 04

    Kutsal Alanlar ve Tümülüsler

    Kapıkaya Kybele Kutsal Alanı ile ovadaki tümülüsler akropolün görsel ve ritüel çevresini oluşturur. Böylece kent, surlarının dışına taşan planlı bir kültürel peyzaj olarak okunur.

    Pergamon Athena Kutsal Alanı'nın akropol üzerindeki kalıntıları.
    Pergamon Athena Kutsal Alanı'nın akropol üzerindeki kalıntıları.Çekim: 2025Fotoğraf: Giorgio GaleottiWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  5. 05

    Malzeme ve Zanaat

    Pergamon heykel okulu, anıtsal frizleri ve parşömen geleneği kentin sanat ve üretim bilgisini temsil eder. Yapıların farklı çağlarda yeniden kullanılması, malzemenin yaşayan kent içindeki dolaşımını gösterir.

    Pergamon Traianus Tapınağı'nın restore edilmiş sütunları ve taş işçiliği.
    Pergamon Traianus Tapınağı'nın restore edilmiş sütunları ve taş işçiliği.Çekim: 2025Fotoğraf: Giorgio GaleottiWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı

Kaynaklar ve ileri okuma

Pergamon

Editoryal metin resmî kurum, kazı ekibi ve Dünya Mirası kaynakları üzerinden kontrol edilmiştir.

Dünya Mirası kaydıUNESCO – Pergamon and its Multi-Layered Cultural Landscape ↗

Bir arkeoloji veya kültürel miras projesi geliştirelim

Kazı, müze, kültür rotası veya ortak yayın fikrinizi kaynaklı bir editoryal çalışmaya dönüştürelim.

İş Birliğini Görüşelim →