ArkeoExpo
← Bilgi Köşesi girişine dön

Bilgi Köşesi · Arkeoloji

Arkeoloji

Türkiye'nin seçili kazı alanlarını kronoloji, kazı yöntemi, buluntular, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla ayrıntılı dosyalar üzerinden inceleyin.

Haritada keşfet ↓Döneme göre inceleKazı dosyalarını karşılaştır ↘
5
Alan dosyası
4
Kronolojik bant
3
Yayın dili
Küçükçekmece lagünü ve Marmara bağlantısına kuşbakışı; liman ve dolaşım bağlamı.01Bathonea
Fotoğraf ve lisans: qwesy qwesy · CC BY 3.0 ↗
Troia'daki megaron kalıntıları ve koruyucu örtü, Hisarlık.02Troia
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Pergamon'un dik yamaca yerleştirilen tiyatrosu, sis içindeki akropol peyzajında.03Pergamon
Fotoğraf ve lisans: Giorgio Galeotti · CC BY-SA 4.0 ↗
Celsus Kütüphanesi'nin iki katlı cephesi, Efes.04Efes
Fotoğraf ve lisans: Warren LeMay · CC BY-SA 2.0 ↗
Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.05Taş Tepeler
Fotoğraf ve lisans: Campels · CC0 1.0 ↗
Hızlı Geçişİhracat RehberiPazardan teslimata uygulamalı yol haritası
Hazırlayan: Ersin İğdeSon editoryal kontrol: 24 Temmuz 2026Yazar ve yöntem bilgisi →

Her alanı yalnızca bir ören yeri olarak değil; kronoloji, kazı yöntemi, ticaret ağları, inanç, günlük yaşam ve koruma bağlamıyla okuyun.

5 araştırma dosyası
Kazı alanlarını filtrele5 / 5
Döneme göre filtrele

Coğrafi okuma

Alanları doğru bağlamında görün

Beş dosyayı doğrulanmış WGS84 referans noktalarıyla karşılaştırın. Bir alan seçtiğinizde harita, kronoloji ve araştırma dosyası birlikte güncellenir.

Harita altlığı Natural Earth ülke geometrisinden sadeleştirilmiştir. Noktalar WGS84 koordinat sistemiyle yerleştirilmiştir.

Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.
Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.Çekim: 2025Fotoğraf: CampelsWikimedia Commons ↗CC0 1.0 ↗Web için kırpıldı

Seçili araştırma dosyası

Taş Tepeler

Neolitik dönüşümün bölgesel araştırma programı

8 dakikalık okuma

Taş Tepeler tek bir antik şehir değil; Göbeklitepe, Karahantepe, Sayburç ve çevredeki diğer Neolitik yerleşimleri birlikte araştıran bölgesel bir programdır. Avcı-toplayıcı topluluklardan daha yerleşik yaşama geçişin farklı yollarını inceler.

Alan Profili
Şanlıurfa
Referans konumu
Şanlıurfa bölgesel odak
Kronoloji
Yaklaşık MÖ 9600–8000
Koruma / araştırma
Çok alanlı araştırma programı

Bilimsel kimlik

Kazı ve yürütücü kurum

Taş Tepeler tek bir kazı ya da üniversite projesi değil; Bakanlığın resmî çatısı altında çok sayıda alan ve kurumdan oluşan bölgesel araştırma programıdır.

Kazı / program kimliği
Taş TepelerResmî kaynağı aç Bilimsel yürütücü
T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıResmî kaynağı aç

Kurumsal ilişki, resmî proje ve kurum sayfaları üzerinden doğrulanmıştır.

Tam alan dosyasını aç →↓Saha dosyasıPDF · Türkçe

02

Karşılaştırmalı okuma

Kazı alanlarını yan yana inceleyin

İki veya üç alan seçin; kronoloji, yerleşim, mimari, ekonomi, buluntular, kazı yöntemi ve korumayı aynı çerçevede okuyun.

2/3 · En fazla 3 alan
01

Bathonea

Antik liman ve çok katmanlı yerleşim
Konum
Küçükçekmece Gölü, İstanbul
Kronoloji
Epipaleolitik–Osmanlı
Yerleşim türü
Liman ve lagün yerleşimi
Mimari
Liman, su yapıları, işlikler ve bazilikal yapılar
Ekonomi
Kıyı dolaşımı, üretim, gıda işleme ve bölgesel ticaret
Önemli buluntular
Taş eserler, seramikler, üretim ve su sistemlerine ait kanıtlar
Kazı yöntemi
Havza ölçekli yüzey araştırması, stratigrafik kazı ve çevresel veri
Koruma durumu
Aktif kazı; lagün ve kentleşme baskısı birlikte izleniyor
02

Troia

Anadolu ile Ege arasında 4.000 yıllık köprü
Konum
Hisarlık, Çanakkale
Kronoloji
Tunç Çağı–Roma
Yerleşim türü
Savunmalı höyük-kent
Mimari
Üst üste surlar, kapılar, megaronlar, rampa ve kutsal alanlar
Ekonomi
Boğaz geçişleri, Ege–Anadolu dolaşımı ve bölgesel üretim
Önemli buluntular
Tunç Çağı mimari evreleri, seramikler ve savunma sistemleri
Kazı yöntemi
Mikrostratigrafi, yapı evreleri, jeofizik ve koruma odaklı kazı
Koruma durumu
UNESCO alanı; yoğun ziyaret, eski kazı tahribatı ve koruma birlikte yönetiliyor

03

Zamansal bağlam

Tek bir çizgi değil, katmanlı bir kronoloji

Her alanın en güçlü araştırma evrelerini karşılaştırın. Dönem filtresi haritadaki alanları da aynı anda daraltır.

  1. 01
    MÖ 10.–7. binyılYerleşik yaşamın ilk deneyleri
  2. 02
    MÖ 3.–2. binyılTunç Çağı kentleri ve ağlar
  3. 03
    MÖ 4.–1. yüzyılHelenistik krallıklar ve kentleşme
  4. 04
    MS 1.–7. yüzyılRoma ve Geç Antik dönüşüm
  5. 05
    MS 7.–19. yüzyılBizans ve Osmanlı katmanları

04

Buluntu Atlası · İlk kayıtlar

Nesneyi bağlamından ayırmadan inceleyin

Her kayıt; nesne veya mimari öğeyi malzeme, tarih, buluntu bağlamı, güncel konum, bilgi kaynağı ve görsel lisansıyla ilişkilendirir.

Envanter numarası veya kesin tabaka bilgisi açık kaynakta doğrulanamadığında bu durum kayıtta özellikle belirtilir.

05

Arkeoloji veri tabanı · Sürüm 1.0

Beş dosya, ortak ve genişletilebilir veri modeli

İl, koordinat, dönem, alan türü, araştırma kurumu, kazı/koruma durumu, UNESCO bilgisi, güncelleme tarihi ve resmî kaynak aynı kayıtta tutulur.

JSON veri setini indir ↓JSON · UTF-8 · 5 records
Dosyaİl / bölgeKoordinatDönemAlan türüKurumDurumUNESCOSon güncellemeResmî kaynak
Bathonea ↗İstanbul · Marmara41.021° N · 28.718° EEpipaleolitik–OsmanlıYerleşim / höyükKocaeli Üniversitesi bilimsel başkanlığıAktif kazı alanıUNESCO Dünya Mirası değilResmî kaynak ↗
Troia ↗Çanakkale · Kuzey Ege39.958° N · 26.239° ETunç Çağı–RomaYerleşim / höyükT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / Troya MüzesiUNESCO Dünya Mirası · 1998Dünya Mirası · 1998Resmî kaynak ↗
Pergamon ↗İzmir · Ege39.133° N · 27.185° EHelenistik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAlman Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2014Dünya Mirası · 2014Resmî kaynak ↗
Efes ↗İzmir · Ege37.939° N · 27.341° ENeolitik–OsmanlıKent / kültürel peyzajAvusturya Arkeoloji Enstitüsü / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıUNESCO Dünya Mirası · 2015Dünya Mirası · 2015Resmî kaynak ↗
Taş Tepeler ↗Şanlıurfa · Güneydoğu AnadoluŞanlıurfa bölgesel odakYaklaşık MÖ 9600–8000Bölgesel araştırma ağıTaş Tepeler Projesi / T.C. Kültür ve Turizm BakanlığıÇok alanlı araştırma programıGöbeklitepe Dünya Mirası · 2018; programın tamamı değilResmî kaynak ↗

04

Araştırma dosyası

Öne çıkan kanıtlar

01

Şanlıurfa çevresinde çok sayıda Neolitik yerleşim

02

Yaklaşık 12.000 yıllık geçmiş

03

Anıtsal ve evsel yapılar birlikte araştırılıyor

04

Göbeklitepe UNESCO Dünya Mirası

05

Alan notu

Katman katman alan okuması

  1. 01

    Tek Alan Değil, Bir Bölge

    Proje; Göbeklitepe'nin yanı sıra Karahantepe, Sayburç, Sefertepe ve başka Neolitik merkezleri ortak bir araştırma çerçevesinde ele alır. Böylece tek bir 'ilk tapınak' anlatısı yerine yerleşimler arası ilişkiler karşılaştırılır.

    Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.
    Karahantepe'de kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yapıların genel görünümü.Çekim: 2025Fotoğraf: CampelsWikimedia Commons ↗CC0 1.0 ↗Web için kırpıldı
  2. 02

    Yerleşiklik ve Toplumsal Örgütlenme

    Yuvarlak ve dörtgen yapılar, ortak kullanım alanları, depolama ve üretim izleri; hareketli yaşamdan daha kalıcı yerleşime geçişin tek aşamalı olmadığını gösterir. Ortak emek, uzmanlaşma ve paylaşım modelleri temel araştırma konularıdır.

    Karahantepe Yapı AB'de ana kayaya oyulmuş dikmeler ve insan başı kabartması.
    Karahantepe Yapı AB'de ana kayaya oyulmuş dikmeler ve insan başı kabartması.Çekim: 2025Fotoğraf: tobeytravelsWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  3. 03

    T Biçimli Dikilitaşlar ve Simgeler

    İnsan biçimini çağrıştıran T dikilitaşlar, hayvan kabartmaları ve heykeller yalnız 'sanat eseri' değildir; toplulukların kimlik, hafıza, ritüel ve doğayla ilişkisini tartışmak için arkeolojik veri sunar.

    Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen Göbeklitepe T biçimli dikilitaşları.
    Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen Göbeklitepe T biçimli dikilitaşları.Çekim: 2025Fotoğraf: Marco RestanoWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı
  4. 04

    Beslenme ve Üretim

    Hayvan kemikleri, bitki kalıntıları, öğütme taşları ve mekânsal dağılım; avcılık, bitki işleme ve erken üretim pratiklerinin birlikte yürüdüğü karmaşık bir dönüşüme işaret eder.

    Nevali Çori'den kireçtaşı havan ve tokmak; Şanlıurfa Neolitiği için bölgesel karşılaştırma.
    Nevali Çori'den kireçtaşı havan ve tokmak; Şanlıurfa Neolitiği için bölgesel karşılaştırma.Çekim: 2026Fotoğraf: BautschWikimedia Commons ↗CC0 1.0 ↗Web için kırpıldı
  5. 05

    Koruma ve Doğru Tanım

    Taş Tepeler'in tamamı UNESCO alanı değildir; UNESCO statüsü Göbeklitepe'ye aittir. Projenin Şanlıurfa'da olduğu ve tek bir 'antik şehir' olmadığı bilgisi, alanı doğru anlatmanın ilk adımıdır.

    Göbeklitepe'de koruyucu çatı altındaki kazı alanı ve ziyaretçi rotası.
    Göbeklitepe'de koruyucu çatı altındaki kazı alanı ve ziyaretçi rotası.Çekim: 2025Fotoğraf: PhilrockWikimedia Commons ↗CC BY-SA 4.0 ↗Web için kırpıldı

Kaynaklar ve ileri okuma

Taş Tepeler

Editoryal metin resmî kurum, kazı ekibi ve Dünya Mirası kaynakları üzerinden kontrol edilmiştir.

Resmî kurum / projeResmî Taş Tepeler Platformu ↗
Resmî kurum / projeGoTürkiye – Taş Tepeler Projesi ↗
Resmî kurum / projeKültür Portalı – Göbeklitepe ↗

Bir arkeoloji veya kültürel miras projesi geliştirelim

Kazı, müze, kültür rotası veya ortak yayın fikrinizi kaynaklı bir editoryal çalışmaya dönüştürelim.

İş Birliğini Görüşelim →